రాయలసీమ న్యూస్, నేషనల్ డెస్క్: బ్యాంకు ఖాతా ఉన్న వ్యక్తి అనుకోకుండా మరణించినప్పుడు, ఆ ఖాతాలో ఉన్న డబ్బు ఎవరికీ చెందుతుంది, దాన్ని ఎలా పొందాలి అనే సందేహాలు కుటుంబ సభ్యులకు సహజంగా తలెత్తుతాయి. ఈ సందర్భంలో నామినీ వివరాలు ఎంత ముఖ్యమో, ఖాతా నిర్వహణలో ఆర్బీఐ నిబంధనలు ఏమి చెబుతున్నాయో తెలుసుకోవడం అవసరం.
నామినీ నమోదు ఎందుకు కీలకం?
బ్యాంకు ఖాతాలో నామినీ నమోదు చేసి ఉంటే, ఖాతాదారుడు మరణించిన తర్వాత డబ్బు బదిలీ ప్రక్రియ సులభంగా, వేగంగా పూర్తవుతుంది. కుటుంబ సభ్యుల మధ్య తలెత్తే వివాదాలు తగ్గడమే కాకుండా, వారసత్వానికి సంబంధించిన అనవసర చట్టపరమైన సమస్యలను కూడా నివారించవచ్చు. ప్రస్తుతం చాలా బ్యాంకులు కొత్త ఖాతా తెరవడం లేదా పాత ఖాతాలను నవీకరించే సమయంలో ఖాతాదారులను నామినీ వివరాలు తప్పనిసరిగా నమోదు చేయాలని సూచిస్తున్నాయి. ఒక ఖాతాకు ఒకరు లేదా అంతకంటే ఎక్కువ మందిని నామినీలుగా ఎంపిక చేసుకునే అవకాశం కూడా ఉంటుంది.
నామినీ డబ్బు క్లెయిమ్ చేయడానికి గడువు ఉందా?
ఖాతాదారుడు మరణించిన తర్వాత నామినీ ఎంతకాలంలో డబ్బు క్లెయిమ్ చేయాలనే విషయంలో చాలామందికి స్పష్టత ఉండదు. బ్యాంకింగ్ నియమాల ప్రకారం నామినీ డబ్బు తీసుకోవడానికి ప్రత్యేకంగా నిర్ణయించిన కాలపరిమితి లేదు. అంటే ఖాతాదారుడు మరణించిన కొన్ని నెలల తర్వాత అయినా, కొన్ని సంవత్సరాల తర్వాత అయినా నామినీ బ్యాంకును సంప్రదించి తన హక్కును వినియోగించుకోవచ్చు. కేవలం ఆలస్యంగా వచ్చారనే కారణంతో బ్యాంకు క్లెయిమ్‌ను తిరస్కరించే అవకాశం ఉండదు. అయితే అవసరమైన పత్రాలు సులభంగా లభించే సమయంలోనే క్లెయిమ్ ప్రక్రియ పూర్తి చేయడం మంచిదని ఆర్థిక నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.
చాలా సంవత్సరాలు క్లెయిమ్ చేయకపోతే?
కొన్ని సందర్భాల్లో ఖాతాదారుడు మరణించిన విషయం తెలిసినా, నామినీ చాలా కాలం పాటు డబ్బు క్లెయిమ్ చేయకపోవచ్చు. ఇలా సంవత్సరాల తరబడి ఖాతాలో ఎలాంటి లావాదేవీలు జరగకపోతే ఆ ఖాతా నిర్వీర్య ఖాతా (Inoperative Account)గా మారుతుంది. ఇలాంటి క్లెయిమ్ చేయని డిపాజిట్లను చివరికి బ్యాంకులు రిజర్వ్ బ్యాంక్ ఆధ్వర్యంలోని డిపాసిటర్ ఎడ్యుకేషన్ అండ్ అవేర్నెస్ ఫండ్ (DEAF)కు బదిలీ చేస్తాయి. అయితే డబ్బు ఆ ఫండ్కు వెళ్లిపోయిందంటే నామినీ హక్కు పూర్తిగా కోల్పోయినట్లుకాదు. సరైన ఆధారాలు సమర్పించి తర్వాత కూడా ఆ మొత్తాన్ని తిరిగి పొందే అవకాశం ఉంటుంది.
క్లెయిమ్ చేసేందుకు అవసరమైన పత్రాలు
నామినీ డబ్బు పొందాలంటే సంబంధిత బ్యాంకులో ప్రత్యేక క్లెయిమ్ దరఖాస్తు సమర్పించాలి. దానికి సాధారణంగా ఈ పత్రాలు అవసరం అవుతాయి:
• ఖాతాదారుడి మరణ ధ్రువీకరణ పత్రం • నామినీ గుర్తింపు పత్రాలు (ఆధార్, PAN తదితరాలు) • నామినీ బ్యాంకు ఖాతా వివరాలు • పాస్‌బుక్ లేదా ఇతర ఖాతా సంబంధిత పత్రాలు • అవసరమైతే సాక్షుల ధృవీకరణ పత్రాలు
ఈ పత్రాలను పరిశీలించిన తర్వాత బ్యాంకు క్లెయిమ్‌ను ధృవీకరించి, నిబంధనలకు అనుగుణంగా నగదు బదిలీ ప్రక్రియను ప్రారంభిస్తుంది.
కుటుంబ సభ్యులు గుర్తుంచుకోవాల్సిన విషయం
చాలా కుటుంబాల్లో నామినీ నమోదు చేయకపోవడం, లేదా నామినీ వివరాల గురించి ఇతరులకు తెలియకపోవడం వల్ల డబ్బు పొందడంలో ఇబ్బందులు ఎదురవుతున్నాయి. అందుకే ప్రతి ఖాతాదారుడు తన బ్యాంకు ఖాతాలో నామినీ వివరాలు సక్రమంగా నమోదు చేయడంతో పాటు, ఆ వివరాలను కుటుంబ సభ్యులకు కూడా స్పష్టంగా తెలియజేయడం అవసరం. ఇలా చేస్తే అనుకోని పరిస్థితుల్లో కుటుంబ సభ్యులు బ్యాంకుల చుట్టూ తిరగాల్సిన అవసరం తగ్గుతుంది. ఖాతాలోని డబ్బు సరైన వ్యక్తికి త్వరగా చేరడంతో పాటు చట్టపరమైన వివాదాలు కూడా గణనీయంగా తగ్గే అవకాశం ఉంటుంది.
