మానవ శరీర జీవక్రియలో రక్తం అత్యంత కీలక పాత్ర పోషిస్తుందని వైద్య నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. శరీరానికి అవసరమైన పోషకాలను అందించడం, దేహంలోని మలినాలను బయటకు పంపించడం వంటి ముఖ్యమైన పనులను రక్తం నిర్వహిస్తుంది. గాయాలు, శస్త్రచికిత్సల సమయంలో అధిక రక్తస్రావం జరిగి రక్తహీనత ఏర్పడినప్పుడు, అలాగే తలసేమియా వంటి వ్యాధులతో బాధపడుతున్న వారికి రక్తమార్పిడి అవసరం అవుతుంది.

రక్తంలో వేర్వేరు యాంటిజన్లు, యాంటీబాడీలు ఉండటం వల్ల ప్రతి వ్యక్తికి ప్రత్యేక రక్త వర్గం ఉంటుంది. రక్తమార్పిడి సమయంలో ఈ అంశాలను తప్పనిసరిగా పరిగణనలోకి తీసుకుని, సంబంధిత వ్యక్తికి సరిపోయే రక్త వర్గాన్నే ఇవ్వాలని వైద్యులు హెచ్చరిస్తున్నారు. సరైన రక్త వర్గం ఇవ్వకపోతే రెండు రక్త వర్గాల మధ్య గుచ్ఛీకరణ జరిగి ప్రాణాపాయం ఏర్పడే ప్రమాదం ఉందని నిపుణులు చెబుతున్నారు.

తెలియని వ్యక్తుల ప్రాణాలను కాపాడేందుకు స్వచ్ఛందంగా తమ రక్తాన్ని దానం చేసే రక్తదాతల సేవలను గుర్తించి, వారికి కృతజ్ఞతలు తెలపడం కోసం ప్రతి సంవత్సరం జూన్‌ 14న ‘ప్రపంచ రక్త దాతల దినోత్సవం’ను నిర్వహిస్తారు. ఈ రోజే రక్త వర్గాలను కనుగొన్న శాస్త్రవేత్త కార్ల్‌ లాండ్‌ స్టీనర్‌ జయంతి కావడం విశేషం. రక్త వర్గాల ఆవిష్కరణతో రక్తమార్పిడి వైద్యంలో విప్లవాత్మక మార్పులు చోటుచేసుకున్నాయని వైద్య చరిత్ర చెబుతోంది.

శరీరంలోని ద్రవరూప కణజాలం రక్తం. జీర్ణమైన ఆహారాన్ని చిన్న పేగు నుంచి శరీరంలోని ఇతర భాగాలకు రవాణా చేయడం, ఊపిరితిత్తుల నుంచి శరీర కణాలకు ఆక్సిజన్‌ సరఫరా చేయడం, శరీరం నుంచి బయటకు పంపాల్సిన వ్యర్థాలను మూత్రపిండాలకు చేరవేయడం వంటి కీలక పనులను ఇది నిర్వహిస్తుంది. ఈ కారణంగానే రక్తాన్ని ‘రివర్‌ ఆఫ్‌ ది లైఫ్‌’గా పేర్కొంటారు.

రక్త వర్గాలు, రక్తమార్పిడి విధానం, అరుదైన రక్త వర్గాలు, కార్ల్‌ లాండ్‌ స్టీనర్‌ జీవిత విశేషాలు వంటి అంశాలు సాధారణ జ్ఞానంతో పాటు పోటీ పరీక్షల దృష్ట్యా కూడా ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నాయి. యూపీఎస్సీ, యూజీసీ నెట్‌, రైల్వే, ఇతర పోటీ పరీక్షల్లో రక్తం, రక్త వర్గాలకు సంబంధించిన ప్రశ్నలు తరచుగా ఎదురవుతున్నాయని విద్యా నిపుణులు సూచిస్తున్నారు.

ఈ నేపథ్యంలో రక్తం నిర్మాణం, పనితీరు, రక్త వర్గాల వర్గీకరణ, రక్తమార్పిడి సమయంలో పాటించాల్సిన జాగ్రత్తలు వంటి అంశాలపై అవగాహన పెంపొందించుకోవడం అవసరమని వైద్యులు, విద్యావేత్తలు అభిప్రాయపడుతున్నారు. ప్రపంచ రక్త దాతల దినోత్సవం సందర్భంగా రక్తదానంపై ప్రజల్లో చైతన్యం పెంపొందించేందుకు వివిధ సంస్థలు అవగాహన కార్యక్రమాలు నిర్వహిస్తున్నాయి.