హోర్ముజ్‌ జలసంధి, నౌకా రవాణా భద్రతపై వాషింగ్టన్‌–తెహ్రాన్‌ మధ్య ఉద్రిక్తతలు; తప్పు అంగీకారం, కాల్పుల నిలుపు, ఫీజు రద్దుపై అమెరికా అల్టిమేటం

ఇరాన్‌–అమెరికా సంబంధాల్లో మరోసారి ఉద్రిక్తతలు పెరుగుతున్నాయి. హోర్ముజ్‌ జలసంధి పరిసరాల్లో నౌకా రవాణా, భద్రత అంశాలపై రెండు దేశాల మధ్య మాటల యుద్ధం తీవ్రతరమైంది. ఇరాన్‌ ఇటీవల చేపట్టిన చర్యలను తప్పుబడుతున్న అమెరికా, తెహ్రాన్‌కు 24 గంటల గడువు విధించినట్లు అంతర్జాతీయ వర్గాల్లో చర్చ నడుస్తోంది. ఈ గడువులోపే ఇరాన్‌ తన చర్యలు తప్పని బహిరంగంగా అంగీకరించాలని వాషింగ్టన్‌ పరోక్షంగా ఒత్తిడి తెస్తున్నట్లు సమాచారం.

నౌకలపై కాల్పులు, అడ్డుకోవడం, తనిఖీల పేరుతో జోక్యం చేసుకోవడం వంటి చర్యలను తక్షణం నిలిపివేస్తామని ఇరాన్‌ ప్రకటించాలని అమెరికా డిమాండ్‌ చేస్తున్నట్లు విదేశీ మీడియా కథనాలు చెబుతున్నాయి. అంతర్జాతీయ సముద్ర మార్గాల భద్రత, వాణిజ్య రవాణా నిరంతర కొనసాగింపుకు ఇది అవసరమని అమెరికా వర్గాలు వాదిస్తున్నాయనే వార్తలు వెలువడుతున్నాయి.

హోర్ముజ్‌ జలసంధి అంతర్జాతీయ వాణిజ్యానికి కీలక మార్గమని, అది అన్ని దేశాల నౌకలకు తెరిచి ఉండాలని అమెరికా పట్టుబడుతోంది. ఈ జలసంధి గుండా ప్రయాణించే నౌకలపై ఏవైనా అదనపు ఫీజులు, చార్జీలు విధించరాదని, ఇరాన్‌ అధికారికంగా ప్రకటించాలని వాషింగ్టన్‌ సూచించినట్లు సమాచారం. సముద్ర మార్గాలపై ఏకపక్ష నియంత్రణ ప్రయత్నాలు అంగీకారయోగ్యం కావని అమెరికా వైఖరి కనిపిస్తోంది.

ఈ డిమాండ్లను ఇరాన్‌ తిరస్కరిస్తే తీవ్రమైన పరిణామాలు తప్పవని అమెరికా హెచ్చరించినట్లు అంతర్జాతీయ విశ్లేషకులు చెబుతున్నారు. ఆర్థిక ఆంక్షలు, రాజకీయ ఒత్తిడులు, ప్రాంతీయ భద్రతా ఏర్పాట్ల రూపంలో వాషింగ్టన్‌ తదుపరి చర్యలు ఉండవచ్చని అంచనాలు వ్యక్తమవుతున్నాయి. అయితే అధికారికంగా ఏ చర్యల గురించి అమెరికా స్పష్టంగా ప్రకటించకపోయినా, హెచ్చరికల ధోరణి గమనార్హంగా ఉందని పరిశీలకులు భావిస్తున్నారు.

ఇక ఇరాన్‌ మాత్రం తన వైఖరిని కఠినంగా కొనసాగిస్తోంది. చర్చల కోసం తామే ముందుకు రాలేదని, అమెరికా వైపు నుంచే సంప్రదింపుల ప్రయత్నాలు మొదలయ్యాయని తెహ్రాన్‌ వర్గాలు పేర్కొంటున్నాయి. తమ సార్వభౌమాధికారాన్ని కాపాడుకునే హక్కు ఇరాన్‌కుందని, ప్రాంతీయ భద్రతకు తాము ముప్పు కాదని అక్కడి నాయకత్వం తరచూ స్పష్టం చేస్తోంది.

హోర్ముజ్‌ జలసంధి, పర్షియన్‌ గల్ఫ్‌ ప్రాంతంలో ఇరాన్‌–అమెరికా మధ్య ఇలాంటి ఉద్రిక్తతలు కొత్తవి కావు. గతంలోనూ నౌకా స్వాధీనం, డ్రోన్‌ కూల్చివేత, ఆంక్షల విధానం వంటి అంశాలపై రెండు దేశాలు పలుమార్లు పరస్పరం ఆరోపణలు చేసుకున్నాయి. తాజా 24 గంటల డెడ్‌లైన్‌ నేపథ్యంలో మళ్లీ పరిస్థితి ఏ దిశగా దారితీస్తుందో అన్న ఆందోళన అంతర్జాతీయ వేదికలపై వ్యక్తమవుతోంది.

ప్రస్తుతం రెండు దేశాలూ తమ తమ వైఖరులను కఠినంగా కొనసాగిస్తున్నప్పటికీ, ప్రాంతీయ శాంతి, అంతర్జాతీయ వాణిజ్య ప్రయోజనాల దృష్ట్యా రాజనీతిక పరిష్కారాలకే ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలని నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. హోర్ముజ్‌ జలసంధి భద్రత, నౌకా రవాణా స్వేచ్ఛ వంటి అంశాలపై రాబోయే రోజుల్లో జరిగే పరిణామాలు ప్రపంచ దృష్టిని ఆకర్షించే అవకాశం ఉంది.