హైదరాబాద్–బెంగళూరు రహదారిపై ఛార్జింగ్ కేంద్రాలేవీ? రాయలసీమకు మొండిచేయి!

రాయలసీమ న్యూస్, బిజినెస్ డెస్క్: హైదరాబాద్ నుంచి బెంగళూరుకు విద్యుత్ కారులో బయలుదేరిన వ్యక్తికి కర్నూలు దాటగానే ఒకటే దిగులు — ఇక ముందు ఛార్జింగ్ ఎక్కడ దొరుకుతుంది? కర్నూలు, డోన్, గుత్తి, అనంతపురం, పెనుకొండ మీదుగా సాగే 350 కిలోమీటర్ల జాతీయ రహదారి 44లో ఛార్జింగ్ కేంద్రాలు వేళ్లమీద లెక్కపెట్టే అన్ని కూడా లేవు. దేశంలోనే అత్యంత రద్దీ ఉన్న రెండు మహానగరాలను కలిపే రహదారి ఇది. రాయలసీమ నడిబొడ్డు నుంచి వెళ్తుంది. అయినా కేంద్రం హైవేలపై ఛార్జింగ్ కేంద్రాలు మంజూరు చేసినప్పుడు ఈ మార్గం ఊసే ఎత్తలేదు. ఎప్పటిలాగే రాయలసీమకు మొండిచేయి. కానీ ఈసారి ఆ నిర్లక్ష్యంలోనే ఇక్కడి యువతకు ఒక అవకాశం కూడా దాగి ఉంది. ఎలాగో చూద్దాం.

లెక్కలు ఏం చెబుతున్నాయి?

దేశవ్యాప్తంగా విద్యుత్ వాహనాల ఛార్జింగ్ కేంద్రాల సంఖ్య 2022 డిసెంబరు నాటికి 5,151. అది 2025 ఏప్రిల్ నాటికి 26,367కు చేరింది. అంటే 28 నెలల్లో ఐదు రెట్లు. కేంద్ర భారీ పరిశ్రమల శాఖ రాజ్యసభకు వెల్లడించిన లెక్కలివి. దేశమంతా ఇంత వేగంగా పరుగులు తీస్తుంటే మన రాష్ట్రం ఎక్కడుంది? 2025 మార్చి 1 నాటికి ఆంధ్రప్రదేశ్‌లో ఉన్నవి 1,309 కేంద్రాలు. దేశంలో తొమ్మిదో స్థానం. పైకి చూస్తే ఫర్వాలేదనిపిస్తుంది. కానీ పక్క రాష్ట్రాల వైపు చూస్తే అసలు కథ అర్థమవుతుంది. తమిళనాడులో 2,434. కర్ణాటకలో 1,972. మనతో పోటీపడే రెండు రాష్ట్రాలూ మనకంటే దాదాపు రెట్టింపు వసతులు సమకూర్చుకున్నాయి. విద్యుత్ వాహనాల అమ్మకాల్లో ముందున్న రాష్ట్రాలే ఛార్జింగ్ వసతుల్లోనూ ముందుంటున్నాయి. ఏది ముందో ఏది వెనుకో కాదు — రెండూ కలిసే నడుస్తాయి. అదే ఇక్కడి గుణపాఠం.

కేంద్రం జాబితాలో రాయలసీమ ఊసేది?

రాష్ట్రం వెనుకబడటం ఒక బాధ అయితే, కేంద్రం చేసిన నిర్లక్ష్యం అంతకంటే పెద్ద బాధ. ఫేమ్-2 పథకం కింద తొమ్మిది ఎక్స్‌ప్రెస్‌వేలు, పదహారు జాతీయ రహదారులపై మొత్తం 1,576 ఛార్జింగ్ కేంద్రాలను కేంద్రం మంజూరు చేసింది. ముంబై–బెంగళూరు మార్గానికి వంద. చెన్నై–నాగపూర్‌కు 114. చెన్నై–భువనేశ్వర్‌కు 120. మరి హైదరాబాద్–బెంగళూరు మార్గం సంగతేమిటి? జాబితా మొత్తం వెతికినా ఆ పేరు కనిపించదు. రాయలసీమ దక్షిణ అంచును తాకే చెన్నై–బళ్ళారి మార్గానికి 62 కేంద్రాలు దక్కాయన్న మాట నిజమే గానీ, కర్నూలు–అనంతపురం ప్రధాన మార్గానికి అవి ఏ మాత్రం ఉపయోగపడవు.

రోజూ వేల వాహనాలు తిరిగే రెండు రాజధానుల నడుమ 350 కిలోమీటర్ల ఖాళీ. దక్షిణ భారతదేశంలో ఇంత పెద్ద లోటు మరెక్కడా లేదు. ఇలాంటి జాబితాలు ఢిల్లీలో తయారవుతున్నప్పుడు రాష్ట్రాల ప్రతిపాదనలే వాటికి ఆధారం. మన తరఫున ఆ గళం గట్టిగా వినిపించి ఉంటే ఈ మార్గం జాబితాలో ఉండేది కాదా? ప్రకటనలతో సరిపెట్టకుండా కారిడార్ ప్రతిపాదనతో కేంద్రం తలుపు తట్టాల్సిన బాధ్యత రాష్ట్ర యంత్రాంగానిదే.

లోటు వెనుక అవకాశం

ఇంతకూ ఈ వెనుకబాటుకు కారణం ఏమిటి? గుడ్డు ముందా, పిల్ల ముందా అన్న చందంగా తయారైంది పరిస్థితి. విద్యుత్ వాహనాలు తక్కువగా ఉన్నాయని పెట్టుబడిదారులు ఛార్జింగ్ కేంద్రాల జోలికి రారు. ఛార్జింగ్ కేంద్రాలు లేవని జనం విద్యుత్ వాహనాల జోలికి రారు. దీనికి తోడు విద్యుత్ కనెక్షన్ల మంజూరులో జాప్యం, ట్రాన్స్‌ఫార్మర్ ఖర్చులు. ఇవన్నీ దేశమంతటా ఉన్న సమస్యలే. కానీ విధాన రూపకల్పనలో రాయలసీమను పట్టించుకోకపోవడం మాత్రం మన ప్రాంతానికే పరిమితమైన శాపం.

అయితే వ్యాపారం చేసేవాడి కళ్లకు ఈ లోటు వేరేలా కనిపిస్తుంది. ఎక్కడ కొరత ఉంటుందో అక్కడే గిరాకీ ఉంటుంది. హైవేపై ఖాళీగా ఉన్న ఆ 350 కిలోమీటర్లలో ఛార్జింగ్ పెట్టినవాడిదే రేపటి మార్కెట్. ఆ పని బయటి కార్పొరేట్ సంస్థలు చేసేలోపు రాయలసీమ యువత చేయగలిగితే? అదీ అసలు ప్రశ్న.

ఛార్జింగ్ కేంద్రం పెట్టాలంటే ఏం కావాలి?

చాలామంది అనుకునేదానికి భిన్నంగా, ఛార్జింగ్ కేంద్రం పెట్టడానికి లైసెన్సు అవసరమే లేదు. పెట్రోల్ బంకు పెట్టాలంటే ఉండే అనుమతుల తతంగం ఇక్కడ లేదు. కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ నిర్దేశించిన సాంకేతిక ప్రమాణాలు, భద్రతా నిబంధనలు పాటిస్తే చాలు — ఎవరైనా ఈ వ్యాపారంలోకి దిగవచ్చు.

పెట్టుబడి ఎంత కావాలన్నది స్టేషన్ స్థాయిని బట్టి మారుతుంది. ద్విచక్ర వాహనాలు, ఆటోల కోసం చిన్న ఏసీ ఛార్జర్ అయితే రూ. లక్ష నుంచి మూడు లక్షల్లో పని మొదలుపెట్టవచ్చు. కార్ల కోసం వేగంగా ఛార్జ్ చేసే 30–50 కిలోవాట్ల డీసీ ఛార్జర్‌కు రూ. 8 లక్షల నుంచి 25 లక్షల దాకా అవుతుంది. హైవేపై పెద్ద స్టేషన్ కావాలంటే రూ. 25–50 లక్షల దాకా వెళ్తుంది. స్థలం, విద్యుత్ కనెక్షన్ ఖర్చులు వీటికి అదనం. లాభాల మార్జిన్ 15 నుంచి 30 శాతం మధ్య ఉంటుందని, పెట్టిన సొమ్ము మూడు నుంచి ఐదేళ్లలో వెనక్కి వస్తుందని పరిశ్రమ వర్గాల అంచనా. హైవే పక్కనే పొలాలున్న రైతు కుటుంబాలకైతే సొంత స్థలంలోనే అదనపు ఆదాయానికి దారి.

మరి ప్రభుత్వం ఏం చేస్తుంది? చాలానే చేస్తుంది. 2024 సెప్టెంబరులో కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ కొత్త మార్గదర్శకాలు తెచ్చింది — పాత నిబంధనలన్నీ వీటితో రద్దయ్యాయి. వీటి ప్రకారం ఛార్జింగ్ స్టేషన్‌కు ఇచ్చే కరెంటుకు ఉదయం 9 నుంచి సాయంత్రం 4 దాకా సౌర గంటల్లో సగటు సరఫరా వ్యయంలో 70 శాతమే వసూలు చేయాలి. మిగతా వేళల్లో 130 శాతం. ఈ రాయితీ 2028 మార్చి దాకా అమల్లో ఉంటుంది. అంటే పగటిపూట ఎక్కువ ఛార్జింగ్ జరిగే హైవే స్టేషన్‌కు కరెంటు చౌకే. వినియోగదారుల నుంచి వసూలు చేసే సర్వీసు ఛార్జీకీ పరిమితులు పెట్టారు — స్లో ఛార్జింగ్‌కు యూనిట్‌కు రూ. 3–4, ఫాస్ట్ ఛార్జింగ్‌కు రూ. 11–13. ప్రభుత్వ స్థలాల్లో స్టేషన్ పెట్టాలనుకుంటే యూనిట్‌కు రూపాయి కనీస ధరతో ఆదాయ పంపక పద్ధతిన భూమి ఇచ్చే ఏర్పాటూ ఉంది. విద్యుత్ కనెక్షన్ కూడా ప్రాంతాన్ని బట్టి 3 నుంచి 90 రోజుల్లోగా ఇచ్చి తీరాలన్న గడువు విధించారు.

వీటన్నింటికీ మించిన మాట ఒకటుంది. 2030 నాటికి నగరాల్లో ప్రతి చదరపు కిలోమీటరుకు ఒకటి, హైవేలపై ఇరువైపులా ప్రతి 20 కిలోమీటర్లకు ఒకటి చొప్పున ఛార్జింగ్ స్టేషన్ ఉండాలన్నది ఈ మార్గదర్శకాల లక్ష్యం. అంటే NH44పై స్టేషన్లు రావడం ఖాయం — రాకతప్పదు. ఎవరు పెడతారన్నదే మిగిలిన ప్రశ్న. దీనికి తోడు ఫేమ్-2 స్థానంలో వచ్చిన పీఎం ఈ-డ్రైవ్ పథకంలో ఛార్జింగ్ వసతుల కోసమే రూ. 2,000 కోట్లు కేటాయించారు. ఆ నిధుల పంపిణీ ఇప్పుడు జరుగుతోంది. దరఖాస్తు చేసుకోవాల్సిన సమయం ఇదే.

ఇక్కడో హెచ్చరిక కూడా అవసరం. ఛార్జింగ్ స్టేషన్ల నిబంధనలపై అంతర్జాలంలో కనిపించే చాలా తెలుగు కథనాలు 2022 నాటి పాత నిబంధనల ఆధారంగా రాసినవే. ప్రతి 25 కిలోమీటర్లకు ఒక స్టేషన్, 2025 మార్చి దాకా టారిఫ్ పరిమితి అంటూ ఆ కథనాలు చెప్పేవన్నీ ఇప్పుడు చెల్లవు — 2024 మార్గదర్శకాలు వాటి స్థానాన్ని ఆక్రమించాయి. పెట్టుబడి ఆలోచన ఉన్నవారు కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ తాజా మార్గదర్శకాలనే చదవాలి.

ఎవరిని కలవాలో కూడా స్పష్టంగా తెలుసుకుని అడుగు వేయాలి. రాష్ట్రంలో విద్యుత్ వాహన విధానం వ్యవహారాలన్నీ చూసేది తిరుపతిలోని ఎన్‌ఆర్‌ఈడీసీఏపీ సంస్థ. విద్యుత్ కనెక్షన్, ప్రత్యేక టారిఫ్ వివరాల కోసం ఏపీఎస్‌పీడీసీఎల్‌ను సంప్రదించాలి. కేంద్ర రాయితీ నిబంధనలు పీఎం ఈ-డ్రైవ్ అధికారిక పోర్టల్‌లో దొరుకుతాయి. హైవే పక్కన స్టేషన్ కావాలనుకునేవారు ఎన్‌హెచ్‌ఏఐ వేసైడ్ అమెనిటీస్ టెండర్లపై కన్నేసి ఉంచాలి. సొంతంగా పెద్ద పెట్టుబడి పెట్టలేనివారికి టాటా పవర్ వంటి సంస్థలతో భాగస్వామ్య పద్ధతి ఉంది — మీ స్థలంలో వారి ఛార్జర్, వచ్చే ఆదాయంలో మీకు వాటా. ఏ సంస్థతో మాట్లాడినా వారి అధికారిక వెబ్‌సైట్ ద్వారానే మాట్లాడాలి. ఎందుకో తర్వాతి మాటల్లో అర్థమవుతుంది.

మోసగాళ్ల వల — అడుగు వేసేముందు ఆచితూచి

విద్యుత్ వాహన రంగం పెరిగిన వేగంతోనే మోసగాళ్లూ పుట్టుకొచ్చారు. ఇవి ఎక్కడో విన్న కబుర్లు కావు — పోలీసు రికార్డుల్లోకి ఎక్కిన ఘటనలు. తమ ఈజెడ్ ఛార్జ్ పేరుతో నకిలీ వెబ్‌సైట్లు ఫ్రాంచైజీ డిపాజిట్లు వసూలు చేస్తున్నాయని టాటా పవర్ సంస్థే స్వయంగా హెచ్చరిక జారీ చేసింది. నకిలీ డీలర్‌షిప్ వెబ్‌సైట్లు నడిపి దరఖాస్తు రుసుముల పేరుతో దండుకున్న ఐదుగురిపై ముంబై పోలీసులు కేసు పెట్టారు. హర్యానాలో ఒక వ్యాపారి నకిలీ డీలర్‌షిప్ ఆశలో పడి రూ. 5.81 లక్షలు పోగొట్టుకున్నాడు. ప్రముఖ సంస్థల పేర్లతో 200కు పైగా నకిలీ వెబ్‌సైట్లు గూగుల్ ప్రకటనల ద్వారా జనాన్ని వలలో వేసుకుని ఒక్కొక్కరి నుంచి రూ. 2 నుంచి 4 లక్షల దాకా దండుకున్నాయని ఒక పరిశోధన బయటపెట్టింది.

మరి అసలు సంస్థ ఏదో, నకిలీది ఏదో ఎలా తెలుస్తుంది? గుర్తు పెట్టుకోవాల్సిన సూత్రం ఒక్కటే — రిజిస్ట్రేషన్ ఫీజు, సెక్యూరిటీ డిపాజిట్ అంటూ ముందే ఆన్‌లైన్‌లో డబ్బు అడిగిందంటే అది మోసమే. అసలు సంస్థలు ఫ్రాంచైజీ కోసం ముందస్తు డిపాజిట్లు ఆన్‌లైన్‌లో వసూలు చేయవు. వెబ్‌సైట్ చిరునామా సంస్థ అధికారిక చిరునామాయేనా అని ఒకటికి రెండుసార్లు సరిచూసుకోవాలి. జీమెయిల్ నుంచి వచ్చే ఉత్తరాలు, ఈరోజే బుక్ చేసుకోండంటూ ఫోన్‌లో తొందరపెట్టడం — ఇవన్నీ మోసగాడి జాడలే. అయినా మోసపోతే ఆలస్యం చేయకుండా 1930 నంబరుకు ఫోన్ చేసి సైబర్ క్రైమ్ పోలీసులకు ఫిర్యాదు చేయాలి.

చివరగా...

దేశం ఐదు రెట్లు దూసుకెళ్తుంటే మన రాష్ట్రం పొరుగువారి సగం దగ్గరే ఆగింది. కేంద్రం హైవే జాబితాలో రాయలసీమను దాటవేసింది. ఈ రెండు చేదు నిజాల నడుమ ఒక తీపి నిజమూ ఉంది — హైవేపై ఖాళీగా ఉన్న 350 కిలోమీటర్లు, పంపిణీకి సిద్ధంగా ఉన్న రూ. 2,000 కోట్లు, లైసెన్సు గొడవ లేని వ్యాపారం. ఈ కారిడార్‌ను ఎవరో ఒకరు నింపడం ఖాయం. బయటి సంస్థలు వస్తే లాభాలు బయటికే పోతాయి. ఇక్కడి యువత దిగితే ఆ సంపాదన ఈ నేల మీదే నిలుస్తుంది. మోసగాళ్ల వలలో పడకుండా, అధికారిక దారిలో నడిస్తే హైవేపై కనిపిస్తున్న ఆ ఖాళీయే రేపటి ఉపాధి. కారిడార్ ప్రతిపాదన పంపడం ప్రభుత్వం పని; సిద్ధపడటం యువత పని.

గణాంకాల మూలాలు: కేంద్ర భారీ పరిశ్రమల శాఖ రాజ్యసభకు ఇచ్చిన సమాధానాలు (data.gov.in, 2025 మార్చి 1 నాటి లెక్కలు); కేంద్ర విద్యుత్ శాఖ ఛార్జింగ్ వసతుల మార్గదర్శకాలు; పీఎం ఈ-డ్రైవ్ పథక అధికారిక మార్గదర్శకాలు; టాటా పవర్ అధికారిక హెచ్చరిక; ముంబై పోలీసు కేసుపై మీడియా కథనాలు.